Benim Sinemalarım...


"Fight Club" (Dövüş Kulübü), zaman zaman izlenmesi gerekli filmlerdendir bana göre. İlk kez yarı yarıya boş bir sinema salonunda izlediğimde serseme dönmüş, çıkınca yoldan geçen insanları çevirip "gidip şu filmi izlemeniz lazım sizin!" demek istemiştim. Film tam da tahmin ettiğim gibi sonradan efsane oldu, kült statüsüne yükseltildi, yere göğe konulamadı ve bunu hak ediyordu. Sonradan filmin uyarlandığı kitabı da okudum ve en sevdiğim yeraltı edebiyatı yazarlarından olan Chuck Palahniuk'la da böylece tanıştım. Filmin en sevdiğim sahnesinde Tyler bir süpermarketin arka kapısında kasiyerin ensesine silah dayar ve ona şunu sorar: "Ne olmak isterdin?" Kasiyer korkuyla titreyerek "veteriner olmak isterdim" yanıtını verir. Tyler, ona veteriner olamadığı için şimdi bir süpermarketin arka kapısında öleceğini söyler. Ve bir müddet sonra da şimdi gitmesini ve veteriner olmasını söyler adama. "Seni izleyeceğim, kimliğin bende, veteriner olmazsan ölürsün!" demeyi de ihmal etmez. Bu yaptığına bir anlam veremeyen arkadaşının yüzüne bakar sonra ve şu cümleyi kurar: "Yarın onun hayatının en güzel günü olacak"! Bu filmi severim çünkü kısaca şöyle der: "Sahip olduğun her şey gün gelir sana sahip olur. Ve sen ancak her şeyini kaybettikten sonra gerçekten özgür olabilirsin"...

Bir başka "döven" film, yine bir sistem sorgusu, Stanley Kubrick ustadan: "Clockwork Orange" (Otomatik Portakal). Kubrick filmleri sinema tarihinin en iyileri arasındadır, usta hemen hemen her filmini birer janr içerisinde, adeta ders verircesine çekmiştir ve zaten sinema derslerinde de işlenir. Bilimkurmacada 2001'i, korkuda Shining'i, dramada Eyes Wide Shut'ı sollamak her sinemacının harcı olmamıştır, olmayacaktır. Clockwork Orange ise sinema diliyle kalıplara sığmayacak bir film... Neden severim? Alex'i severim çünkü, onun kendi dünyasından koparılıp topluma uyumlanması için eğitilmesi ve bu "eğitim" sonunda kendine uygulanan şiddete bile tepki vermez hale gelmesi düşündürür. Alex'in kişiliği öldürülür ve ancak bundan sonra toplum içine bırakılır. 1971 yapımı filmin gösterimi uzun yıllar engellendikten sonra nihayet vizyona girdiğinde onu perdede izleme şansım olmuştu, sonrasında da kaç kez izlediğimi bilmiyorum zaten. En sevdiğim sahne ise Alex'in Singin in the Rain'i söylediği sahneydi.

Bu filmi her izleyişimde ağlarım... Guiseppe Tornatore’un pek çok festivalden sayılamayacak kadar çok ödüllü filmi "Cinema Paradiso" (Cennet Sineması), sinema büyüsü üzerine bir film. Naif anlatımıyla, müziğiyle, sinematografisiyle, her karenin ince ince işlendiği sanat yönetimiyle o kadar güzel ki.. İzlerken eski sinemaları, eskimeyen sinemaları, "benim sinemalarım"ı, ilk sinemaya gidişimi, salonun karardığı o heyecanlı anları anımsarım... Yaşlı makinist Alfredo, ileride ünlü bir yönetmen olacak olan küçük Toto’ya hem makinistliği, hem hayatı öğretir filmde. Hep film replikleri vardır sözlerinde (hangimizin yoktur ki?). “Hayat filmlerdeki gibi değildir” der, “çok daha zordur”! Toto’nun hikayesinden çok kasaba halkının film izleme ritüeli etkiler beni. Çocukluğuma dönmeye, içime bakmaya, oradaki sinema tutkusunu keşfetmeye ve bu tutkunun kaynağına gidip oradan kendime bakmaya çağırır bu film. Rüzgar Gibi Geçti’yi ilk izleyişimi anımsatır, sonra Belgin Doruk’u, Vahi Öz’ü, Mualla Sürer’i, Suphi Kaner’i, Ayhan Işık’ı, Sadri Alışık’ı, Ekrem Bora’yı, Hüseyin Baradan’ı.. Ben Yeşilçam filmleriyle büyümüş kız çocuklarındanım, elimde değil, böyle filmleri izlerken ağlarım!

Shine, "sizin uğrunda herşeyi göze alacağınız bir konçertonuz var mı?" filmi.. Bir "babanız size ne yapar (ya da sizi ne yapar)?" filmi de aynı zamanda! Sanatla var olmaya, kendini var etmeye çalışırken akıl yitiminin eşiğinden içeri korkusuzca adım atmış bir piyanistin, Avustralyalı David Helfgoth'un hüzünlü, hüzünlü olduğu kadar da coşku dolu yaşam öyküsü! En sevdiğim sahne tabii ki "o" sahne: Rahmaninov çalarken hissettiklerini taşımaya bilinci yetmediğinde, gencecik piyanistin sahnede yığılıp kaldığı an... Bir bakış açısına göre "aklının zincirlerinden kurtulması", sanat nedir sorusunun yanıtıdır benim için!

"Requiem For a Dream" (Bir Rüya İçin Ağıt) bir festivalde gösterildiğinde izleyicilerden birinin, o anda salonda bulunan yönetmen Aronofsky'e dönüp "bize bunu neden yaptınız?" dediğini okumuştum.. İzledikten sonra ben de öyle dedim! Yalnızlığın, sevgisizliğin, ilgisizliğin insana neler yaptırdığı, aile bağlarımızın bizi yaşamda tutmaya ne kadar yettiği, anne olmanın ya da evlat olmanın aslında ne demek olduğu üzerine bir sorgulama; televizyon karşısında ezilip giden düşlerimize ve tüketim çılgınlığı içinde yiten yaşamlarımıza dair gerçek bir ağıt! Filmin müziği ise olağanüstüdür; çok az melodi içime bu kadar işlemiştir...

Crow'u izleyip de Brandon Lee'ye aşık olmayan çok az kız ve onu idolü olarak görmeyen çok az erkek vardı o yıllarda! Yani 90'larda.. 1994'tü sanırım, kendisini öldürenlerden intikam almak için küllerinden doğan ve aşkının gücüyle kötüleri yenen bu masal kahramanıyla tanıştığımızda.. Crow, Brandon Lee'nin maalesef sette kaza kurşunu sonucu ölmesiyle de sinema tarihine geçti ama biz bu ölümü hiç kabullenemedik! Alex Proyas'ın bu kült filminin 3 devamı daha çekildi ama filmi gerçekten sevenler, anısına hürmeten devam filmlerine dönüp bakmadılar bile...

Bir "aşk size ne yapar" filmi!
Betty Blue'nun öyküsü trajik ve hüzünlüdür..
Jean-Jacques Beineix'in 1984 yapımı bu filmi, benim için en iyiler (ve en acıtanlar!) arasındadır. Tam anlamıyla deliliğin sınırlarında bir kadın ve onu dizginlemeye çalışırken kapılıp giden bir adamın müthiş aşk öyküsü... Finalinde bir yandan "başka türlü bitemezdi" diyor, bir yandan da burnumu çekiyordum... En sevdiğim sahne, Betty'nin Zorg'un gözlerine bakarak yaşadıkları barakayı ateşe verdiği ve neşeyle "hadi kendimize ev bulalım!" dediği sahneydi.



Ömer Kavur'un Türk sinemasında çok özel bir yeri var. Aynı şekilde Zuhal Olcay'ın ve Fikret Kuşkan'ın da bence sinemamız içindeki yerleri çok özel. İşte onları buluşturan Gizli Yüz, Orhan Pamuk'un aynı adlı eserinden sinemaya uyarlanmıştı ve ben okulda sinema derslerinden birinde izleme şansını bulmuştum. Filmin ağırlığına tahammül edemeyip salondan çıkanlar ya da uyuyanlar da olmuştu gösterim sırasında ama ben sinema diline, anlatımına, hele ustanın takıntılarına hayran olmuştum! Ömer Kavur'la da böyle tanışmıştım... Filmlerini öyle imzalar ki, bir Ömer Kavur filmi olduğu hemen anlaşılır! Bütün büyük üstadlar gibi, gittiği yerde sanat yapmaya devam ediyordur diye umuyorum... Çünkü o, "sinemayı sanat yapanlar"dandı!

Son olarak, "bu memlekette işte böyle sinema yapılmalı" dedirten Nuri Bilge Ceylan'ın Uzak'ını anmalıyım... Uzak'ta kimbilir ne kadar çok kişi kendini buldu, kendi uzaklarını gördü, düşündü? Ben Uzak'ta ertelediğim düşlerimi buldum, bulmakla kalmadım sorguladım onları, ne kadar düştü onlar ve ne kadar gerçekti diye... Filmin aldığı her ödülde heyecanlandım, o ödüller bizim düşlerimize veriliyordu sanki biraz, bizim uzaklarımıza! Filmin en sevdiğim sahnesi, akrabası nihayet evden gittikten sonra adam yalnız kaldığında onun ucuz sigarasını bulup bir tane yaktığı sahneydi, o kadar çok şeyi anlatıyordu ki hiç konuşmadan!

20 yorum var:

zinnur dedi ki...

Sibel, bu filmlerin cogunu izlememis olmam beni acikcasi sevindirdi. Isimleri derhal not aldim. Bir sinema soleni bekliyor bizi! O kadar guzel yazmissin ki, okumak bir zevkti.

tugce:-) dedi ki...

sibelcim, bir kez daha ne kadar benzer zevklere sahip olduğumuzu görmek beni yine hayrete düşürdü. clockwork orange'ı fight clubın önüne koyardım gerçi ;) ama karşılaştırmak da zor aslında...
evet yine uzakta, tanımdağım ama arkadaş hissettiğim biri olmasının sıcaklığıyla okudum yazını.

Dilek... dedi ki...

Anlatimindaki cosku nasil hissediliyor bir bilsen. Bende Zinnur gibi, henuz izlemedigim filmlerin adini aldim, halk kutuphanesinden olanlarini ayirttim. Paylasimin icin tesekkurler.

Sibel dedi ki...

Zinnur sana fikir verdiğime sevindim. Umarım izleyince de beğenirsin! (Beğenmezsen de kulaklarımı çınlatırsın:))

Tuğçecim, yazıda belirtmedim ama filmleri aklıma geldiği gibi sıraladım, yani önem sırasına koymadım. Ki zaten sevdiğim şeyleri karşılaştırmayı ve listelemeyi sevmiyorum.. Benzer zevklere sahip olmamız ne güzel! Keşke birlikte film izleyebilseydik değil mi:)

Dilek, sinemaya olan aşkımdan olsa gerek:) Sen de umarım seversin filmleri izleyince!

Aliye dedi ki...

Sibel, Fight CLub'ı sinemada 6 kere izledim, elimde cdsi, her seferinde aynı zevkle izlerim, film replikleri, Tyler Durden, tabi bunda benim sınır dışı Edward Norton hayranı olmamın ne kadra etkisi var bilemiyorum ama bir önceki sene de American History X'i Ankara'dayken sinemada izlemek için oradan oraya koşturmak, 3'lü amfide izlemek hepsi hepsi, özellikle tek başına sinemaya gitmenin dayanılmaz keyfine ben Edward Norton'lu filmlerde varıyorum nedense, izlemediğim bir kaç film var not aldım, 2 hafta sonra İst.a gittiğimde mutlaka bulmak istiyorum, Aydında bulabileceğimi sanmıyorum zira, özellikle "Clockwork Orange" çok merak ettim, ah Shine, süperdi o da, Hai'dan bahsetmemişsin ama daha bir sürü var diyorsun listede çok haklısın... Komedi dalında yazmamışsın, izlemez misin? Ben daha çok gerilim, psikolojik açıdan didikleyen filmlere baylıyorum, insan kaptırıyor kendini ama küçüklüğümde bu "Plane" serileri vardı, çok salaktı, çok komikti, iğrenç geyikler ama hala hatırlasam kendi kendime gülerim oturdupum yerden nedense...

ycurl dedi ki...

Sibel,
Bu yazini okuyunca film zevklerimizin ne kadar birbirine benzedigini sasirarak farkettim.Hele su anda Shine filminin muziklerini dinlerken. Ama genel olarak koydugun filmlerin cogu huzunlu ve derdi olan filmler oldugunu farkettim. Elestiri degil cunku bu filmleri ben de severek seyrettim. Umarim daha az huzunlu filmlerde seyrediyorsundur :)

Sibel dedi ki...

Aliye sen benden de deliymişsin:)) American History de çok beğendiğim filmlerdendir bak, bir de Norton'ın yakın zamanda oynadığı 25. Saat vardı, Spike Lee'nin, o da müthiş bir filmdi bence. Komedi severim de hani ihtiyaç duyduğumu söyleyemem pek:) Ben Chaplin zamanının o sevimli komedilerini seviyorum, Mel Brooks tarzı komediye pek gülemiyorum açıkçası.. Chaplin'in kısalarını her izleyişimde gülme krizleri geçiririm, o derecede:))

Ycurl, haklısın bak ben de şimdi farkettim! Galiba böyle filmler daha çok iz bırakıyor insanda, belki ondan olabilir.. Tabi daha az hüzünlü filmler de izliyorum:)

huysuz ve tatlı dedi ki...

requiem for a dream'in müziği kısmına şiddetle katılıyorum ben de..

Hülya YILMAZ dedi ki...

Merhaba Sibel'cim,
bu hafta başından beri misafirlerim olduğu için interneti ihmal ettim.
Öncelikle yanıtların için teşekkür ederim. Şimdi bu filmleri öyle güzel anlatmışsın ki, ya DVD; VCD alınacak ya da DivX indirilecek....
Sevgilerimle...

Sibel dedi ki...

Huysuz ve tatlı, nasıl bir müzik o öyle değil mi!

Hülya hanım ben size teşekkür ederim, epeydir sinemayla ilgili birşeyler yazmak istiyordum:) Filmleri izleyince siz de
seversiniz umarım!

meral dedi ki...

tam da sinema konusunda ne cok ortak begenimiz varmış diye not yazacaktım ki oradaki Meral'in ben olduğunu gördüm. Bu durumda ben de bir kaç film ekleyeceğim yarın sitemde.

Sevgiler.

Sibel dedi ki...

Meral, merakla bekliyorum yazını:) Teşekkürler, sevgiler!

sedence dedi ki...

Ne güzel bir yermiş burası..Çok sevdim..Keşke bende kendimi böyle istanbul dan uzak bir yerlere atabilsem..kahve ve kitap la sessiz sedasız yaşasam..ama nerdee çocuklar okulları bitirmeden bu imkansız..Banada gel arada sevinirim..

dilek dedi ki...

Sevgili Sibel, bloglari biraz geriden izliyorum son zamanlarda:( Shine ve breaking the Waves benim de sevdigim filmlerden. görünce hosuma gitti. Lars von Trier ve Dogma filmlerini (cogunu) cok severek izledim. Son triolojisinden Dogville izlememistim Manderlay'i de izlemedim. Izlemek istediklerim listesinde! Listeme Uzak'i ekledim. Fakat sanirim sabirli olmam gerek hepsini aylar yillar icinde izleyebilecegim herhalde:(
Sevgiler

Sibel dedi ki...

Dilek, Trier sinemasını ben de çok seviyorum. En son senaryosuna imza attığı Dear Wendy gösterimdeydi, onu da çok sevdim. Uzak tv'de geçen akşam yine yayınlandı ve ben yine oturup izledim:) Demek seninle de film zevklerimiz benziyor! Sevgiler..

Adsız dedi ki...

günaydın

Dilek... dedi ki...

Dun aksam The machinist'i izledik (Christian Bale oynuyor, American Psycho'da oynayan). Hemen aklima sen geldin, begenebilecegini dusundum. Izlemediysen, duyurulur!

Sibel dedi ki...

Dilek evet izledim Machinist'i. Haklısın, gerçekten çok sevdim. Bedeniyle cesaretle oynayan oyunculara hayranlık duyarım -hiç kolay birşey değil bence- Filmin senaryosu da müthişti!

Adsız dedi ki...

Sibel'cim (yazdıklarından seni o kadar yakından tanıyormuş gibiyim ki umarım bu samimiyetime kızmazsın!) biraz geç kalmış bir yorum olacak ama sayfanı şimdilerde keşfettim ve o kadar sevdim ki tüm arşivi okumaya başladım. Film seçimlerine bayıldım. Gerçekten hepsi damardan veren! filmler.. Bir de romantik komediler grubu var ki ben onlara da hayranım. When Harry met Sally favorimdir. Seyrettiysen yorumunu öğrenmek isterim... Şu aralar ruhunu dinlendirdiğini biliyorum, fırsat bulunca yazacağın cevabını bekliyorum.. Sevgiler...

thelosthighway dedi ki...

Cennet Sineması aslında bir çoğumuzun masalını anlatır.