Humus



"War of the Worlds" (Dünyalar Savaşı) filminde çocuklarını uzaylı istilasından korumaya çabalayan baba rolündeki Tom Cruise, kızının yediği humusu tattığında vejetaryen lokantadan alınmış bu mezeden hiç hoşlanmamış, hatta hoşlanmadığını hoş olmayan bir şekilde ifade de etmişti:) Benimse humusa karşı zaten merakım vardı, yememiştim daha önce, yapmamıştım da.

Yine de, acaba annem yer mi, ya da bakalım ben sever miyim diye tereddüt ettiğim için denemeyi sürekli erteledim. Tahin bana hep "tatlı" çağrıştırır, belki bu yüzden. Bizde çoğu zaman kışlık bir ısıtıcı, yemek tamamlayıcı olarak görülür. Yemek hafifse annem hemen bir tabak tahin hazırlayıp çoğu akşamı kurtarmıştır çocukluğumdan beri.

Mutfaktaysan ve hayatın boyunca aynı şeyleri yemek / yedirmek niyetinde değilsen cesur olacaksın... Geçen yaz yaptığım bir salataya gözümü kapatıp tahin koymuş, limonla birleşen tahinin lezzetini damağım ilk başta biraz yadırgamış olsa da yedikçe hiç fena değilmiş diye düşünmüştüm. Ama hadi artık humus da yapayım demem birazcık (!) daha zaman aldı. Sonunda geçen hafta Cumartesi akşamı nohut ıslatıp, ertesi gün yapmaya karar verdim. Hatta hazır cesareti toplamışken bir de yanına felafel yapayım dedim.

Ertesi gün, ıslattığım nohutların yarısını humusa, yarısını da felafele ayırarak işe giriştim. Her ikisi de hazır olduğunda iki kişilik soframızı süsleyip püsleyerek annemi çağırdım. Humus ve felafel birbirine gerçekten yakıştı ve özellikle humus, annemden beklemediğim kadar övgü alarak beni şaşırttı. Felafel ise maalesef yeterince başarılı sayılmazdı. İlk deneme için bu normal kabul edilebilir dedik, ama denemelerim sürecek tabii! O yüzden bugün sadece humus tarifini paylaşacağım, içime sinen bir felafel yapmayı başarırsam onu ileride ayrıca yazarım.


Yemek tariflerinin evrenselleşmesini, sonunda nerede ve nasıl doğduğu unutulacak kadar yayılmasını, girdiği her kültürde farklılaşıp zenginleşmesini, damak tatlarına göre çeşitlenmesini severim ve bunu hem mutfağın mantığına, hem de insanın doğasına uygun bulurum. Ama yine de farklı bir lezzetle karşılaştığımda orjinini merak ederim. Humusu da aynı şekilde merak edip internette biraz araştırdım ve kafam karıştı! Humusun Akdenizli bir meze olduğunu ve Türk mutfağına ait olduğunu yazanlar olduğu gibi Ortadoğu mutfağına ait olduğunu söyleyenler de vardı. Aslında "hummus" sözcüğünün Arapça'da nohut anlamına geldiğini, Suriye'de de Humus şehri bulunduğunu öğrenince ikincisi daha mantıklı geldi bana. Diğer taraftan humusun Tarsus mutfağına ait olduğunun tescillenmesi için 2005 yılında başvuru yapıldığını okudum. Wikipedia'daki diğer bilgilere göre humus, Arap ülkeleri ve bizim dışımızda Ermenistan ve Yunanistan'da da yaygın olarak yapılıyor ve daha çok kahvaltılık olarak değerlendiriliyormuş. Son dönemlerde Avrupa ve Amerika'da da popüler ve cips eşlikçisi bir meze haline gelmiş...

Bu fazlaca uzayan girişi noktalayıp tarife geçmeden önce, humusun bol miktarda kaliteli protein içeren son derece sağlıklı ve besleyici bir meze olduğunu belirtmekte yarar var... Yiyiniz, yediriniz:)

Malzemeler:
(3-4 kişilik)

- 3/4 su bardağı nohut
- 3 diş sarımsak
- ½ çay bardağı tahin
- 1 limonun suyu
- 1 yemek kaşığı zeytinyağı
- 1 çay kaşığı deniz tuzu
- 1 çay kaşığı pul biber

Yapılışı:

1. Nohutları geceden suya ıslatarak bekletin. Gece ıslatmayı unutursanız 8 saat önceden, mesela sabahtan da ıslatabilirsiniz.

2. Ertesi gün nohutların suyunu süzüp bir tencereye alın, üzerlerine sıcak su ekleyin, daha kolay yumuşamaları için biraz tuz ilavesiyle haşlayın. Haşladığınız suyu atmayın, humusun kıvamına göre kullanmanız gerekebilir.

3. İyice yumuşayan nohutları soğuduktan ya da ılındıktan sonra robota alın. Soyduğunuz sarımsakları, tahini, zeytinyağını, limon suyunu, tuzu ve pul biberi ekleyip robotu çalıştırın, karışımı püre haline getirin.

4. Humus hazır bile! Şimdi kıvamını kontrol edin, eğer ekmeğe sürülecek kıvamdan daha sert olduysa nohutun haşlama suyundan gereken miktarda ekleyin. (Ben 1-2 kaşık kadar ekledim.) Üzerini dilediğiniz şekilde süsleyebilirsiniz...


Son olarak birkaç servis alternatifi:

1. Humusu tek kişilik minik kaseler içinde servis ederek ekmek üstü yapabiliriz. Ekmek yerine pide veya lavaş da olabilir. Biz kızarmış nohut mayalı ekmekle birlikte pek sevdik!
2. Felafel için sos olarak kullanabiliriz.
3. Sevdiğimiz çiğ sebzeleri çubuk şeklinde hazırlayarak humusu dip sos olarak kullanabiliriz.
4. Ev yapımı kepekli bir ekmek arasına bolca sürdükten sonra, domates, salatalık ve yeşillik ilavesiyle kendimize güzel bir sandviç hazırlayabiliriz. Hızlı ve çabuk, ama besleyici bir öğle yemeği alternatifi olur.

33 yorum var:

tata dedi ki...

Sevgili Sibel,
Babanla durumunu coook iyi anliyorum, ben de az cekmedim ve hep ayni seyleri yedim yillarca.
Humusu ben de hep falafel yaptigimda yaparim, bir yaz tahin yerine sarimsakli yogurtla denemistim, harikaydi.
Babamin esi buradayken falafel icin baska tahinli bir sos ögretti, ama henüz denemedim, yakinda paylasirim.

yemek vakti dedi ki...

Sibelcim,
humusu cok denemek istiyorum. Tadini cok merak ediyorum.
Sunumun cok hos, ellerine saglik canim.

Sevgiler!

evrenbal dedi ki...

Hem sunum, hem anlatim cok guzel. Ben de hic yapmadim evde humusu ama cok ilginc sekilde ben de Kanada'da ogrenci iken tanistim humusla. Anavatani bize bu kadar yakinken, Kanada taaa nerede degil mi? Bir lubnan lokantasinda yemistim, cok sevmistim. Bu haftasonu denemeliyim kesinlikle!

Adsız dedi ki...

Sevgili Sibel,

Ellerine saglik.Ben humusu cok severim.Haftada 1 kere mutlaka yemek masamizda olur.Ben resimdeki humustan birazcik daha sivi gorunumlu hazirliyorum.Tabaga koyup guzelce kenarlara dogrubiraz bombeli sekilde kasikla yaydiktan sonra.Hafif kimyon serpiyorum. Minik dogranmis domates ve salatalik tursusunu donusumlu olarak kenardaki bombeli kisma diziyorum.birazda maydanoz. terayaginda cevrilmis dolmalik fistigida ortasina dokukup taze ekmek esliginde goturuyoruz:) Uzun oldu kusura bakma, Ama birde boyle denemeni israrla tavsiye ediyorum.
Sevgiyle

Derya
R'dam NL

Sibel dedi ki...

Sevgili Tata, tahinli yemek soslarına sempatiyle bakmaya başladığım için denemeni merakla bekleyeceğim:) Felafel sarımsaklı yoğurtla da güzel oluyormuş evet, tekrar yaptığımda ben de öyle servis etmeyi düşünüyorum.

Arifecim, humusu bir kez dene, büyük ihtimalle seversin. Ben de epey temkinli yaklaşmıştım ama çok sevdim.

Evrencim beğendiğine sevindim. Evde yapmak çok kolay gerçekten, herhangi bir sosa ihtiyaç duyduğunda, yakışacağını düşündüğün bir yemek yanına hemen yapabilirsin.

Derya, öyle hoş anlatmışsın ki öyle bir tabak canlandı gözümde:) Ben biraz da ilk deneme olduğu için nasıl süsleyeceğimi bilemedim, sade bıraktım. Ama tavsiyelerini not alıyorum, sonraki humuslarımda uygulamak üzere. Çok teşekkürler!

tontontombo dedi ki...

Sevgili sibel, içine biraz da kimyon ekleyerek dene,süper oluyor, pişman olmayacaksın(yurtdışında türk bir aşçı vermişti tarifi)Annem ıspanaklı gözlemeye de tahin koyuyor çok lezzetli oluyor, yufkaya hafifçe gezdiriyor, tatlı diil de bööle ağızda dağılan bişey oluyor. Canım çekti şimdi, diyetteyim de ben:)ELLERİNE SAĞLIK..)

özlem dedi ki...

selam sibel, humusun cok güzel olmus ellerine saglik, üzerine bol limon ve zeytinyag ile cok lezzetli oluyor gercekten...yanina falafel nohut köftesi de cok yakisiyor...
sevgiler
www.blogcu.com/oezlem

pembeli dedi ki...

Humus çok güzel görünüyor, ellerine sağlık Sibel.

Sibel dedi ki...

Tontontombo, hakiki bir diyet zararlısı bu humus:)) Daha sonra birazcık yapar yersin ama değil mi? Kimyonu Derya da söylemiş, deneyeceğim. Tahin börek içinde de güzel oluyor demek.. Haşhaş ezmesiyle güzel olduğuna göre tahinle neden olmasın? Sağol fikirler için!

Özlem & Pembeli, beğendiğinize sevindim, teşekkürler güzel sözleriniz için:)

Mutfak Robotu dedi ki...

Humus kac keredir çıkıyor karşıma, sanırım denemek şart oldu !

Burcuk dedi ki...

Selam Sibel:)

Humusu ben de burda kesfettim, muhtesem bir lezzet gercekten:) Burda degisik cesitlerini de yapiyorlar, otlusu, paprikalisi vs vs...

Falafelle ozellikle cok guzel oluyor da bir de yaz gelmis barbeku sezonu acilmisken tavsiyem izgarayla denemen:) Izgara etle muhtesem bir ikili oluyorlar .) Ben ablamlardan ogrendim, cok super, sen de dene kesin.)

Sevgiler,

Burcu

Sibel dedi ki...

Mutfak Robotu, bunlar birer işaret olsa gerek:) Denemelisiniz!

Yapma Burcuk, ben vejetaryenim! Sadece felafelle yesem olur di mi:) Humus özellikle benim için harika bir meze ama, protein ihtiyacımı karşılama yönünden.. Otlusu demişsin ya, belki maydonozla süslemek yerine içine karıştırılabilir diye düşündüm ben de. Her şekilde güzel olur:)
Sevgilerimle..

dileks dedi ki...

bende hep merak edep denemeye çekinenlerdenim ama çok güzel gözüküyor canım ellerine sağlık

fethiye dedi ki...

Sibelcigim, sen tahini tatlilara yakistiririm diyorsun bizim evde de tahin sadece humusa konurdu ve bir de tahin + pekmez karisimina :) Tahinli corek zaten evde yapilmazdi (artik yapiliyor, o baska!) ve tahinli salata sosu da sonradan ogrenildi ;)

Tarifi nereden aldigini yazdin da ben kacirdiysam kusura bakma ama kimyon eklesen daha da cok seversin belki; cok az da olsa eklemeli ki gazi kessin. Ayrica bir baska elestirim de (fotografina bakarak) cok kuru olmus; daha cok zeytinyagi kaldirir humus. Bir tabaga yayip, uzerine kimyon, sumak, pul biber serpistirip tereyagda cevirdigin cam fistiklariyla suslemeyi dene bir de guzelim, cok seveceksiniz. Baban bile hayir diyemez bence!

Bulabildigin en ufak nohutlardan, 4 - 5 saat kaynatarak yapar ve hatta kabuklarini da cikartirsan tadinin nasil da degistigini goreceksin.

Tarsusa tescil edilirse cok garip olur; kesinlikle Suriye/Lubnan yoresine ait olmali humus. Israil'de de her ogunde yiyorlar desem yalan olmaz herhalde. Masaya yemeklerden once ekmek ve humus geliyor, her somun arasi doner, kebap vs herseye humus ekliyorlardi.

Simdi bu kadar yazdim ben de bizim alistigimiz sekilde, Mersin'den bir humus yazmaliyim degil mi? :)

nunubella dedi ki...

sibelcim,humusu birde fava ile karıştır.üzerine çok hafif sarmısaklı,hafif zeytinyağında kızdırılmış pul biberle dene.tadına bayılacaksın.
ellerine sağlık
izmirden sevgi ve selamlarımla
nunubella

Alin dedi ki...

Merhaba,
Öncelikle ellerinize sağlık.Muhteşem görünüyor yemekleriniz.Ben ilk defa ziyaret etme imkanı buldum ve kesin bundan sonra devam edeceğim.Bu arada dikkatimi bir şey çekti umarım bana yardımcı olursunuz.Fotoğrafını çektiğiniz küçük sandöviç ekmeği var.Ev yapımı dediğinize göre kendizin yaptınız.Ben de evde ekmek yapıyorum.Sökenin tam buğday unu ile.Aynı böyle küçük yuvarlak.Ama asla bu şekilde kabarmıyor.Sönük kalıyor.Kutunun üzerinde 30 derecede 20 dakika 2 katına çıkana kadar bekletin diyor.Ama 30 derece sıcaklığı sağlayacak fırınım yok.Bu yüzden mi kabarmıyor?Umarım bana yardımcı olursunuz.Şöyle puf puf ekmeklerim olsun istiyorum.:)
Sevgiler,

Hande dedi ki...

Sibelcigim,

cok leziz olmustur senin ellerinden bu Humus.

Ama biraz daha bol zaytinyagi, biraz kimyon hic fena olmazdi. Hele tereyaginda kirmizi toz biberle azicik kizarmis cam (dolmalik) fistikla da lezzetine tavan yaptirabilirsin Humus`un.

Sevgiler

herdem taze dedi ki...

humusu ev arkadaşlarım yiyor hep, ben hiç. onların tanıyıp benim tanımamam ilginç geliyor bana. çok çeşidi var bizde de. bizim evdekiler sarımsaklısını yiyor daha çok.
hangi ülkenin olduğu bilinmeyen, ortadoğu lezzetlerinden sanırım. Anadolu değil de güneyi olmalı herhalde kaynağı.

DAMLA dedi ki...

Sibel'cim,
üstüne de kızarmış pastırma ile lezzet katmerleniyor biliyor musun?...

Sibel dedi ki...

Dilek mutlaka denemeni öneririm. Kesinlikle ıskalanmaması gereken bir lezzet!

Fethiyecim, fikir ve önerilerin için çok sağol canım. Tarifi bir yerden almadım aslında, okuduğum farklı humus tariflerini karıştırdım gibi birşey.. Kimyonu neden atlamışım bilmem? Bu ilk denemem acemilik oldu tabi, bundan sonrakilerde senin ve diğer arkadaşların önerilerini dikkate alacağım. Artık sık sık yapacağım birşey oldu çünkü humus! (Bu arada, Mersin yöresinden ikinci tarif siparişimiz belli oldu demektir, bekliyoruz unutmayız!!)

Nunubella, favayı hiç yaptın mı diye bir sor hele önce:)) Fava Egeli bir lezzet olmasına rağmen bizim mutfağa girememişlerden malesef. Ama eninde sonunda o da girecek tabi! Humusla karışımı nasıl olur canlandıramadım gözümde pek, ama aklımda olsun:) Teşekkürler!

Alin, ziyaretinize ve siteyi beğenmenize memnun oldum teşekkür ederim. Söke unları ben de denemiş ve deneme sonuçlarıma yer vermiştim, arşivden bakabilirsiniz (ekmek denemeleri başlığında). Ekmeklerin fırına girmeden önce -mayalanma sonunda- güzel kabarmış olması önemli, bunu da yeterli ısıyla birlikte yeterli zaman sağlıyor. 20 dk mayalanma için yeterli bir süre değil.. Ben ekmeklerimi genelde en az 45 dk mayalandırıyorum, bazen daha da uzun süre.. Fırında 30 derece yoğurt ayarıdır, eğer fırınınızda bu ayar yoksa yazın güneşli bir köşede de bekletebilirsiniz. Hatta çok sıcak havalarda buna bile gerek kalmaz, mutfağın kendi ısısında bile maya gelir. Ama dediğim gibi daha uzun süre bekletmelisiniz, yeterince kabarmaları için..

Handecim, yaptıracağım en kısa sürede, kesinlikle:))

Erdem, sevebileceğini düşünüyorum, bir dahaki rastgelişinde kaçırma, tadına bak derim:)

Damlacım, olabilir tabi ama ben et ürünleri yemiyorum malum!
Sevgilerimle..

Şeyma dedi ki...

Ben geldim:) Sibelcim çok uzun zaman oldu blogları gezip yorum yazmayalı. Ama humus görünce hemen bir yorum yazayım dedim. Ellerine sağlık. Bizim de Arap komşularımız var. Onların sayesinde değişik Arap yemekleri tatma fırsatımız oluyor. Humusları da çok güzel. Yalnız sunumu şöyle yapıyorlar: Tabağa humusu koyduktan sonra ortasına kaşığın tersiyle bir yuvarlak çiziyorlar. Yani yuvarlak tabakta 3 halka halinde humus oluyor. İç halka yüksek, ortadaki kaşığın tersiyle çukurlaştırılmış bir halka ve de en dış halka da yüksek. Daha sonra humusu bol pul biber ve bol kimyonla süslüyorlar. Şimdi anlatmak zor oluyor ama sanki çarkıfelek gibi, bir tutam pulbiber, bir tutam da kimyon olacak şekilde... Üzerine de zeytinyağı gezdiriyorlar. Tabi o zeytinyağı ortadaki çukur halkanın içine birikiyor. Kimyonlu ve pulbiberli kısımlarına da ekmek banarak yemesi nasıl güzel oluyor anlatamam:) Anlatım biraz garip oldu ama şimdi resim olmadan kelimelerle anlatmak da kolay değil tabi:)

Sevgiler, Şeyma...

herdem taze dedi ki...

Ah, favayı mutlaka denemelisin. Gözde yemeklerimdendir fava ve arada bir özlediğimi bile hissettiğim yemeklerden. Anneme tarifini sorarım istersen.

begüm dedi ki...

Sibelcim merhabalar

Uzun süredir kahveni hiç ziyaret edemedim. Babacım çok hastaydı neyse atlattık. Humus en sevdiğim mezelerden... Nohut zaten kendi harika bir tat, sarımsak ve tahinle daha da güzel oluyor. Sen hiç sevmezsin tabii ama ben bazen pastırmayı çok az yağda çevirip humusun üstüne koyuyorum ne de olsa eş Kayserili olunca...

Ellerine sağlık Sibelcim ve görüşmek üzere.

Sevgiler
Begüm

Sibel dedi ki...

Hoşgeldin Şeyma! Gayet güzel anlatmışsın, tahmin ettim ben görüntüyü:) Neyse tekrar yapıp güzelce süslediğimde bir fotoğraf daha eklerim belki bloga. Zeytinyağını ben içine karıştırmıştım, üzerine dökmedim o yüzden. Sevgilerimle..

Erdem, aslında elimde pekçok tarif var ama bizde yiyecek hevesli yok:) O yüzden yapılamıyor. Ama ben az miktarda kendim için yapmak istiyorum. İlk kez Ayvalık'ta yemiştim ve çok sevmiştim favayı. Baklaya zaten bayılırım.

Begümcüm merhaba, çok geçmiş olsun. Humus benim de en sevdiğim mezeler arasına girdi artık. Ben de az önce senin vişneli tartına baktım ve imrendim doğrusu! Ben misafir yolu gözlüyorum öyle şeyler yapabilmek için çünkü bizde yiyen yok iyi mi:)
Sevgilerimle...

sibella dedi ki...

canim benim aynen sizin evin halleri gibiydi bizim evin halleri,ille de hep ayni yemekler don dolas..ama yine de guzeldi,dolayisiyla humusla ben burda tanistim ve kendisi ile buyuk ask yasarim,domatese salataya cok yakistirir sandwich yaparim,olmadi grisimi batirir yerim,falafelle cok yakisir,zevkle yerim..ama sor kac defa yaptim ikisini de,hic denemedim,marketten aliyorum sik sik,begeniyorum da tadini ama bence denemeliyim bi ara..sevgiler..

sebboy dedi ki...

Beyılırım humusa

Sibel dedi ki...

Sibellam, kesinlikle evde de denemelisin, inan hiç hazır almaya gerek yok. Yorum yazan arkadaşlar da sağolsunlar öye güzel fikirler verdiler ki ben sık sık yapacağım bundan sonra.. Galetayı banmak da güzel olur sahiden:) Öperim canım.

Şebboy, ben de, ben de! :)

Yeşim'in Mutfağı dedi ki...

Sibel ne guzel seyler yapmissin boyle, bu sandavice bayildim... Ben humus cok severim benim ilk denemem cok kotu oldu ama ikinciyi denemek icin sabirsizlaniyorum...

Sibel dedi ki...

Yeşim, sandviç güzeldi ama içine o kadar çok humus sürmüşüm ki ısırmakta biraz zorlanmıştım:)) Bu çok sade bir humus tarifi, humusa bir şans daha ver istersen:) Yorumlara bakarak kendi damak zevkine göre çeşitlemeler de yapabilirsin.
Sevgilerimle..

cemile dedi ki...

Humusa bir sürü yorum gelmiş ama ben de yazmadan edemedim. Bir arap(Lübnan) asıllı olarak, humusu renksiz görünce önce tanıyamadım:)) Kimyon olmazsa olmaz baharatlardan biri humus için, tadını ne kadar değiştirdiğine inanamayacaksınız...

Sibel dedi ki...

Cemile, bu benim ilk denemem olduğu için fazlasıyla sade oldu biliyorum:) Tekrar deneyeceğim mutlaka, o zaman bol bol kimyon koyacağımdan emin olabilirsin:)) Sevgilerimle..

Adsız dedi ki...

Humusu ekmek arasında görünce Gaziantept'e yapılan ve çok tüketilen nohut dürüm geldi aklıma. Nohutu iyice yumuşayana kadar kemikli etle haşlayıp ekmeğe alın, ekmek için lavaş kullanabilirsiniz ama Antep'te daha kalınca bir pide yapılır fırınlarda,üstüne domates, soğan ve maydanozdan oluşan salata hazırlayıp ekleyin sıkıca sarın, acı sevenleriniz biber turşusu da ekleyebilir... Ben ilk yediğimde humusu çağrıştırmıştı.Afiyet olsun...

Adsız dedi ki...

Merhabalar,

Ben humusu bir ocakbaşında yemiştim. Oradaki hali çok hoşuma gittiği için evde de denedim.Deneyin muhteşem oluyor.
Haşlanmış nohutu sarımsak ve birazda nohutun haşlama suyuyla birlikte rondodan geçirin. sonra çok az yağ ile tahin katarak ocakta bir süre pişiriyorum.Sıvı ağdalı bir hal alıyor.Tabağa döküp üzerine tereyağ ve pul biber döküyorsun. Ekmek bandırarak yeniliyor. İnanın harika bir lezzet.